ՄԱՅԻՍ 24-28 Իմ զօրամասին էր վիճակուած առաջինը վերադառնալ Ղարաքիլիս: «Հայ կորպուսի հրամանատարը հրամայում է ձեզ` հէնց այսօր ձեր զորամասով վերադառնալ Ղարաքիլիս, շփման մէջ մտնել թշնամու ոյժերի հետ եւ սպասել օգնութեան»: Հեծեալ գնդի պետ` Կորգանով, 24 մայիս, Դիլիջան»: Ստանալով այդ հրամանագիրը` զօրամասս կենտրոնացաւ հայոց եկեղեցու բակը: Վայրկեանների ընթացքում տարածուեց Ղարաքիլիս վերադառնալու լուրը, եւ եկեղեցու շուրջը խռնուեց […]
Հատւած Գ. Նժդեհի վերանորոգչական ճառէն Ազգերի առջեւ այսօր վճռապէս դրւած է ոյժի պրոբլեմը: Կորչում է մի ժողովուրդ, երբ նա խուսափում է այդ պրոբլեմից կամ էլ դժւարանում է լուծել դա: Ոյժի պրոբլեմը դրւում է եւ լուծւում ժողովուրդների հոգեվերանորոգութեան պրոբլեմի կապակցութեամբ: Ուժեղ, հաւատաւոր եւ պայքարունակ դառնալու համար, անհատների նման, ժողովուրդները եւս պիտի վերանորոգւեն մշտապէս: Կորցնելով վերանորոգւելու ընդունակութիւնը` […]
Մի զինւորի ճշմարտութիւններ Զինւորն իր ժողովրդին երկու բան կը պարտի նախ` ճշմարտութիւն, ապա` իր կեանքը: Մեր երկրագնդի վրայ սահմանաւոր մի գետին կայ, մի կտոր հող, որից առնւած է մեր կենդանի կաւը, որին միայն հարազատ ու բնիկ են մեր մարմինն ու ոգին — առաւելապէս ոգին: Մեր Հայրենիքն է այդ հողը: Դա` հայրենիքը, մի հոգեւոր իրականութիւն է, […]
Սխալ է, աւելին` ոճիր է կարծել, թէ բոլոր ճշմարտութիւնները մարդու պէս մահկանացու են, թէ նրանք էլ մեզ պէս ծնւում են, ապրում, սպառւում, մեռնում: Ո՛չ, ո՛չ, ճշմարտութիւններ կան, որոնք անմեռ են, յաւիտենական, ինչպէս ինքը` ժամանակը: Այդ կարգի ճշմարտութիւններից են նրանք, որոնք վերաբերում են հայրենիքին, մահուան, յաղթանակին, առաջնորդին, պարտականութեան եւ այլն: Այդ ճշմարտութիւնները իրենց արիւնով կնքած ու […]
Դիպւածով ձեռքս անցաւ «Նոր Օր» թերթի համար 4489-ը, ուր Տարօնականութեան առթիւ ասւած է. «…Այդ տողերը գրողը մինչեւ երէկ Տարօնականութիւն բառը արտասանած չէր, բայց եւ այնպէս Հայրենիքին համար քաջաբար կռուած էր»: Ինձ վերաբերող այդ տողերի մէջ կայ ոչ միայն ճշմարտութեան ու յարգանքի պակաս — յարգա՛նք, որ թւում է թէ ամէն հայ մարդ պարտական է Հայաստանի համար […]
«Ես հարցնում եմ այնպէս, ինչպէս ո՛չ ոք դեռ չէ հարցրել — ո՞ւր ենք գնում: Մեզ համար տեղ կա՞յ պատմութեան մէջ: Գիտէ՞ մէկը, որ բոլորովին մենակ ենք մնացել, որ ներկայ չունենք: Գիտէ՞ մէկը, որ եթէ դադարենք գոյութիւն ունենալէ` տիեզերաշէնքի մէջ մի հատիկ հիւլէ իսկ պիտի չշարժւի»: Հայոց պատմութեան փիլիսոփայութեան ծանօթ ու հայրենազգաց ամէն մտաւորական հայ կը […]
« Հերկ » — ի յարգոյ խմբագրութեան * Հարցնում էք` ա) ի՞նչ է իմ կարծիքը ներկայ հայ երիտասարդութեան մասին. — Մերօրեայ հայ երիտասարդութիւնը, հակառակ իր անհայրենիք գոյութեան, օժտուած է իր յաւիտենական ծնողի — իր ցեղի անսպառ ուժականութեամբ: Եթէ նա իբրեւ ուրոյն սերունդ, բառի գիտական իմաստով դեռ ձեւաւորուած ու կազմակերպուած չէ, դրա լրջագոյն պատճառը հին սերունդն […]
Դու գիտես դասական պատմութիւնը, որ խօսելով Լիկուրգոսի մասին, ասում է Բարեկարգելով Սպարտան (ուր քաղաքացիները, մոռացած իրենց անձը, կ’ապրէին միայն հայրենիքի համար, ուր նորահաս սերունդը կը մարզուէր յաղթանակելու արուեստի մէջ, ուր ամէն մարդ եւ բոլորը կ’երգէին` փառաբանելով հերոսներին ու պարսաւելով երկչոտներին)` Լիկուրգոսը ժողովի հրաւիրեց ժողովուրդը եւ ուզեց, որ նա երդուի, թէ իր բացակայութեան ժամանակ պիտի չխախտէ […]
Ա. Ամփոփեմ ասածներս` — Մի ժողովուրդ, որ ինքն իրեն դեռ չէ նուաճել (իսկ ինքնանուաճումը հնարաւոր է միայն ինքնաճանաչումի ճամբով), ընդունակ չէ, արժանի չէ մեծ գործերի: Մի այլ ճշմարտութիւն — ժողովուրդների հոգեւոր արդիւնազօրութիւնը այնքան մեծ է, որքան բիւրեղացած է նրանց ցեղային գիտակցութիւնը, որքան բացայայտուած է նրանց ցեղային էութիւնը, հոգին: Հազար խորհուրդ ունի հայ հոգին, որ դեռ […]
Այս կամ այն ցեղը մօտաւոր ճշդութեամբ դիմագծելու համար, զայն պէտք է դիտել իր հոգու հայելիի` կրօնի մէջ, որովհետեւ ցեղի շեշտուած ինքնարձանացումը հնարաւոր է միայն իր աստուածների միջոցով: Իր մտա-բարոյական զարգացման չափով, ցեղը իր կրօնի մէջ է դնում իր հոգեբանական գծերը, իր բնազանցական էութիւնը: Հայը լինելիական է` հաստատում է հայոց հեթանոս կրօնը: Լինելիակա՛ն է հայը,- ահա […]
Ցեղակրօնութի՛ւն — ահա՛ համադարմանը, առանց որին հայութիւնը կը մնայ մարդկութեան ամենատնանկ մասը, քաղաքականապէ՛ս տնանկ: Անցեալի պաշտամունք չէ ցեղակրօնութիւնը, ոչ էլ հոգեւոր պորտաբուծութիւն է. ծոյլ յուսադրութիւն չէ դա, ոչ էլ` մեղկ ապագայապաշտութիւն: Մեր փառաշատ անցեալի եւ ապագայի մեծ յոյսի ստեղծագործ կենակցութիւնն է դա, որից ժողովրդի հոգին իր ամենաշքեղ յղացումները կ’առնէ: Ցեղակրօն է նա, ով ապրում է […]
Անասելիօրէն կարեւոր է ցեղի տեսակարար կշիռը: Ժողովրդի մշտախռով տարերքն է ցեղը: ժողովուրդը ցեղի միջոցով է գլուխ հանում իր հոգեւոր ինքնակառուցումը: Ցեղը կաղապարիչ ուժ է: Ժողովուրդը միշտ էլ ցեղի թեւերով, անցեալի եւ ապագայի ուժով է առնում իր թռիչքը: Երբ ժողովուրդի մէջ արթուն չէ ցեղը, վերջինը ծալում է արծուի իր թեւերը,- նմանը տառապում է հոգեւոր ամլութեամբ, ինչպէս […]