Մարդս չի ծնվում կատարյալ, դա դառնում է ինքնամշակմամբ, ինքնահաղթահարումով, որով` կյանքը առաքելություն է: Կուլտուրական մարդը — դա ներքին կյանքի մարդն է (ամբոխներին պակասում է այդ ներքին կյանքը — նրանք ապրում են առանց ինքնաճանաչումի եւ աշխարհաճանաչումի, առանց ղեկավարող սկզբունքների` քաշված կյանքի եւ պատմության օրենքներից): Պրոգրեսը կարելի է արագացնել անշուշտ, բայց ոչ այն չափով, ինչ չափով կարծում […]
* * * Մարդը գիտէր իրերի կարգը, գիտէր, որ երբ կայ կեանքը` չկայ մահը, նա գիտէր այդ, եւ անխռով կը վայելէր իրեն տրւած օրն ու արեւը: Ի՛նձ, սակայն, ինձ էր ճակատագրւած կեանքն ու մահը ապրել միաժամանակ: Վաղուց է, ինչ աշխարհն ինձ մեռած է կարծում, թէեւ ես դեռ կոխում եմ երկրի երեսին, թող որ երկրագնդից, անծայր […]
* * * Կրելով կնիքը Հայաստանի բնութեան ու պատմութեան` հա՛յ եմ ես: Մտածումով եւ ապրումներով, սակայն, ես մարդ եմ, համամա՛րդ: Ես ընկերն եմ անիրաւուածի, եղբայրը` հալածւողի, եւ զինակիցը` բեւեռէ բեւեռ աւելի արդար աշխարհի համար մարտնչողների: Դաւանանքս է — մարդկայնութի՛ւն, աւելի՛ մարդկայնութիւն: * * * Ոգու մարդ եմ, եւ իբրեւ այդպիսին, միանգամայն անյարմար այն բոլոր պաշտօնների […]
Խորհրդածութիւններ Ազգերն իրենց հայրենիքի գոյութիւնը մարդկութեան առջեւ արդարացնում են իրենց հերոսների մահով, հերոսներ, որոնց համար մահը յաղթանակ ու յարութիւն է միաժամանակ: * * * Հերոսը — դա յաւիտենականի կրողն ու սպասաւորն է մեր անցաւոր կեանքում: * * * Մարդս հերոսանում է աշխարհի յաղթահարումով, այսինքն` երբ յաջողում է աշխարհին հակադրել իր յաղթական ինքնագիտակցութիւնը` դառնալով հող իբրեւ […]
— Պատերազմ է, եւ մութ ոյժեր վերստին կը դաւեն մեր գոյութեան եւ ազգային համբաւի դէմ, բայց եւ այնպէս` գաղութահայը իրերու այդ դրութեան մէջ իսկ` անհրաժեշտ ցեղային զգաստութիւնը ցոյց չի՛ տար: Ինչո՞ւ այդպէս: — «Զիրար կը խածանէին եւ իրարու կը չարաբանէին ու կը նենգէին»: Հայոց պատմութիւնը այդ բառերով է բնութագրել Ներսէս Մեծի ժամանակաշրջանի հոգեվիճակը: Ամօթախառն դառնութեամբ […]
Դեռ այսօր էլ, երբ մահու եւ կենաց պայքարի մէջ են ազգաքանդ մարքսականութիւնն ու ազգի գաղափարը, երբ հին աշխարհը կերպարանափոխելու աստիճան վերաքննւում են բոլոր արժէքները, դեռ այսօր էլ հայ երիտասարդութեան մի մասը շարունակում է սնուել հայ էութեան եւ գոյութեան հետ որեւէ կապ չունեցող վարդապետութեանց փշրանքներով: Գաղափարաբանօրէն մոլորուած` նա դեռ չի հասկանում, որ անհատը, կտրւելով իր ցեղից, […]
ԶՕՐ. Գ. ՆԺԴԵՀԻ ԽՕՍՔԸ Հայաստանի Անկախութեան 25-ամեակի տօնակատարութեան առթիւ Հայրենակիցնե՛ր, Այսօր, Եւրոպայի պատմութեան ամենախռովքոտ մոմենտին, երբ մահու եւ կենաց պայքարի մէջ են ազգաւեր մարքսիզմն ու ցեղային գաղափարաբանութիւնը, երբ վերաստեղծւում են աշխարհն ու մարդը, հայ երիտասարդութեան մի մասը դեռ շարունակում է ողորմելիօրէն քարշ գալ բախտորոշ անցքերի ետեւից: Նա շարունակում է սնուել հին, մեռնող աշխարհի հոգեւոր փշրանքներով, […]
Չէ կարելի ներքնապէս ճանաչել կուսակցութիւնները եւ վճռապէս չժխտել կուսակցականութիւնը: Կէս դար առաջ, Թրքահայաստանի պայմաններում գոյութեան իրաւունք եւ յաջողութիւն կարող էին ունենալ գերազանցօրէն ազգային շարժումներ — նմաննե՛րը միայն: Աշխարհածանօթ իրողութիւն է, որ հայութիւնը վտանգուած էր ազգովին, եւ կ՚ակնկալուէր, որ Հայոց յեղափոխութիւնը ծնունդ առնէ մեր վտանգուած Ցեղի խռովքէն ու գործէ ողջ ազգի անունով, ողջ ազգի համար, ազգի […]
Երբ պայքարը սուրբի եւ սինլքորի միջեւ է` միշտ էլ առաջին պահուն յաղթում է սինլքորը: * * * Նա, ով իր հայրենիքի թշնամիներին, վտանգը, մահը տեսած է իր սրի տարածութեան վրայ` չի կարող ասպետ չլինել: * * * Սինլքորը չէ՛ ձգտում անկարելիին — յաղթանակի` սուրբի դէմ, այլ` վերջինի ժամանակաւոր նուաստացումին: Եւ հենց սրանում է ողբերգութիւնը եւ […]
Ա «Պատմութեան մեծ կործանարարներ» — այսպէս է որակել սուտ, մոլար գաղափարները Ֆրանսայի օրուայ մեծագոյն գիտնականներից Լը Բոնը: Նման կործանարարներից է բոլշեւիզմը: Այդ մոլար վարդապետութիւնը ծնունդ առաւ անցեալ համաշխարհային պատերազմում ռուսների կրած պարտութիւնից, եւ այսօր, նոր պատերազմում, գերման բանակների կողմից յանձնւում է հողին: Ամբողջ քսան տարի կրկնեցինք ու կրկնեցինք, թէ ո՛վ գիտակցաբար կամ անգիտակցօրէն հոկտեմբերեան բունտը […]
Ա Կանգնէ՛ք, հսկումի՛ կանգնէք քարտէսի առջեւ, մտովի գծէ՛ք Հայաստան անունը կրող երկրի սահմանները, եւ դուք Հայոց պատմութեան ամէն մի էջի, տողի, բառի տակ, ինձ հետ պիտի կարդաք հետեւեալ ճշմարտութիւնը — այդ ազգի կենսունակութեան գաղտնիքը նրանում է, որ նա շնչել է ցեղի միջոցաւ, որ իր գոյութեան բոլոր դարերում — ազատ թէ նուաճուած, յաղթական թէ իբրեւ վսեմ […]
Թուրքը, համաշխարհային պատերազմի օրերին, իր տկարութեան սարսափից խթանուած` յղացաւ ծրագիրներից ամենադիւայինը` բնաջնջել մի հինաւուրց ցեղ, որ դարերով լոյս եւ քրտինք էր սփռել իր շուրջը: Յղացաւ ու գործադրեց: Եւ մի օր, թրքահայութեան ողջակիզումի առաջին օրը, ծագող արեւը Հայաստան երկրի փոխարէն տեսաւ մի կատարեալ գեհէն: Տեսաւ խաչի նսեմ ստուերն ընկած մեր հազարամեայ հայրենիքի վրայ: Տեսաւ, թէ ինչպէ՛ս […]